Thiết kế API RESTful đúng chuẩn – Clean, dễ mở rộng và dễ maintain

Jan 30, 2026

API là “bộ mặt” của hệ thống back-end.
Một API thiết kế kém có thể khiến:

Front-end khó tích hợp
Bug phát sinh liên tục
Version sau phá vỡ version cũ

Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi qua các nguyên tắc quan trọng để thiết kế API RESTful đúng chuẩn, áp dụng được ngay cho các dự án thực tế.

1. RESTful là gì (hiểu đúng, tránh nhầm)

REST (Representational State Transfer) không phải là framework, mà là tập hợp các nguyên tắc thiết kế API.

Một API RESTful tốt:

Xoay quanh resource (tài nguyên)
Sử dụng HTTP method đúng nghĩa
Stateless (server không lưu state của client)
Dễ đọc, dễ đoán, dễ mở rộng

2. Thiết kế URL theo resource, không theo action

❌ Sai (theo action)

✅ Đúng (theo resource)

👉 HTTP Method đã nói lên hành động, URL chỉ nên mô tả resource.

3. Sử dụng HTTP Method đúng cách

Method	Ý nghĩa	Ví dụ
GET	Lấy dữ liệu	GET /users
POST	Tạo mới	POST /users
PUT	Cập nhật toàn bộ	PUT /users/1
PATCH	Cập nhật một phần	PATCH /users/1
DELETE	Xóa	DELETE /users/1

⚠️ Không dùng GET để thay đổi dữ liệu (tránh bug cache, bảo mật).

4. HTTP Status Code – đừng trả 200 cho mọi thứ

Status code giúp client hiểu chuyện gì đang xảy ra mà không cần đọc body.

Các status nên dùng thường xuyên:

Code	Khi nào dùng
200 OK	Request thành công
201 Created	Tạo resource thành công
204 No Content	Thành công nhưng không trả data
400 Bad Request	Dữ liệu client gửi sai
401 Unauthorized	Chưa đăng nhập
403 Forbidden	Không có quyền
404 Not Found	Không tìm thấy resource
422 Unprocessable Entity	Validate lỗi
500 Internal Server Error	Lỗi server

👉 Ví dụ tạo user:

5. Chuẩn hóa response format

❌ Response lộn xộn

✅ Response rõ ràng, nhất quán

Với lỗi validate:

6. Versioning API – bắt buộc cho hệ thống lâu dài

Cách phổ biến nhất:

Vì sao cần version?

Tránh phá client cũ
Dễ refactor, nâng cấp API
Cho phép migrate dần

👉 Không bao giờ sửa breaking change trên version cũ.

7. Pagination, filter, sort – đừng trả hết dữ liệu

❌ Sai

(trả về 100.000 records)

✅ Đúng

Response:

8. Authentication & Authorization trong API

Auth phổ biến:

JWT (stateless, phổ biến)
OAuth2 (khi tích hợp bên thứ ba)
Session-based (app truyền thống)

Best practice:

Token gửi qua header:

Không gửi token qua query string
Tách rõ:
- 401: chưa đăng nhập
- 403: không có quyền

9. Idempotency – chi tiết nhỏ nhưng rất quan trọng

Một request idempotent có thể gọi nhiều lần mà kết quả không đổi.

Ví dụ:

PUT /users/1 → idempotent
POST /orders → không idempotent

👉 Với thanh toán:

Dùng Idempotency-Key để tránh tạo đơn hàng trùng khi retry.

10. Những sai lầm phổ biến của back-end dev

❌ Trả status 200 cho mọi lỗi
❌ URL chứa động từ (/create, /update)
❌ Không version API
❌ Response không nhất quán
❌ Không giới hạn pagination
❌ Log thiếu context khi API lỗi

Kết luận

Một API RESTful tốt sẽ:

Dễ đọc – dễ đoán – dễ mở rộng
Giảm bug giữa front-end & back-end
Tiết kiệm rất nhiều thời gian bảo trì về sau

“API design không chỉ là code chạy được, mà là contract giữa các team.”

Nếu bạn đầu tư thiết kế API ngay từ đầu, hệ thống của bạn sẽ scale mượt hơn rất nhiều khi lớn lên.

You need to login in order to like this post: click here