Tình trạng ngành IT 2026: Hết thời “thợ code”, đến thời sinh tồn?

Nếu bạn đang làm IT hoặc đang học IT, rất có thể vài tháng gần đây bạn đã nghe (hoặc chính bạn đang cảm nhận) những câu nói kiểu:

• “Hết thời coder rồi, AI viết code nhanh hơn mình”
• “Gửi 100 CV mà không có hồi âm”
• “Công ty cắt giảm 20%, toàn junior và mid-level bị ảnh hưởng”
• “Doanh nghiệp giờ chỉ tuyển senior hoặc biết AI thôi”

Những câu nói này không phải hoàn toàn sai, nhưng cũng không hoàn toàn đúng. Năm 2026, ngành IT Việt Nam đang bước vào một giai đoạn lọc sóng mạnh mẽ nhất trong vòng 10 năm qua. Không phải ngành IT chết, mà là mô hình “thợ code” truyền thống đang chết dần.

Hôm nay mình sẽ tổng hợp thực tế thị trường (dựa trên các báo cáo mới nhất từ ITviec, TopCV, VietnamWorks, Navigos, và xu hướng toàn cầu) để bạn thấy rõ bức tranh và quan trọng hơn: làm gì để không bị đào thải.

1. Thực trạng 2026 – Những con số “biết nói”

• 34,3% doanh nghiệp dự kiến không tuyển thêm người trong năm 2026 vì đã dùng AI để tăng năng suất (tăng từ 20,2% năm 2025 – ITviec).
• 60% nhân sự IT bị cắt giảm trong 2024–2025 vẫn chưa tìm được việc mới phù hợp (VietnamWorks inTech).
• Tỷ lệ cắt giảm âm thầm ở Hà Nội & TP.HCM dao động 17–19%, trong khi Đà Nẵng ổn định hơn.
• Các vị trí khó tuyển nhất hiện nay: Kỹ sư AI (12,2%), Kỹ sư cầu nối (Bridge Engineer), Kiến trúc sư giải pháp, MLOps, Data Engineer.
• Các vị trí doanh nghiệp vẫn khát: Lập trình viên Web (45%), Back-end (37,4%), Kỹ sư AI (30%) – nhưng chỉ tuyển người chất lượng cao, có khả năng tích hợp AI vào workflow.

Tóm lại: Thừa người chỉ biết code theo yêu cầu (CRUD, boilerplate, copy-paste). Thiếu trầm trọng người biết làm chủ hệ thống, giải quyết vấn đề phức tạp, thiết kế kiến trúc, tối ưu chi phí, và sử dụng AI như công cụ chiến lược.

2. Tại sao “thợ code” đang bị thay thế?

Không phải AI viết code thay bạn hoàn toàn (hiện tại vẫn chưa), mà là:

• AI + low-code/no-code làm 80–90% công việc lặp lại (tạo API cơ bản, form, CRUD, migration, unit test đơn giản) nhanh gấp 3–10 lần.
• Doanh nghiệp chuyển từ mindset “tăng đầu người” → “tăng đầu ra trên mỗi người”.
• Chi phí nhân sự IT chiếm tỷ lệ lớn → công ty ưu tiên đội ngũ nhỏ nhưng mạnh, biết dùng AI agent, tự động hóa pipeline, giảm thời gian delivery.

Kết quả:

• Junior thuần code → cạnh tranh cực kỳ khốc liệt, lương khởi điểm bị nén (11–14 triệu là phổ biến).
• Mid-level không tiến bộ → dễ bị thay bằng AI + 1 senior.
• Senior / Lead biết hệ thống + AI → lương vẫn tăng, thậm chí khát hơn trước.

3. Vậy 2026 là thời “sinh tồn” thật sao?

Đúng một phần – nhưng chỉ đúng với nhóm người không thay đổi.

Thực tế thị trường đang phân hóa rõ rệt:

4. Làm gì ngay trong 3–6 tháng tới để “sống sót và thắng”?

Dựa trên thực tế thị trường 2026, đây là lộ trình khả thi nhất:

1. Ngừng học “framework mới” chỉ để khoe CV → Tập trung nâng cấp cách tư duy & làm việc với AI.
2. Học cách trở thành “AI Pilot”
   • Prompt engineering nâng cao (system prompt, chain-of-thought, few-shot)
   • Sử dụng AI agent (Cursor, Devin-style, Replit Agent, Claude Projects…)
   • Tích hợp AI vào pipeline cá nhân (code review tự động, test tự động, refactor…)
3. Xây một domain knowledge rõ ràng Fintech / Logistics / Healthcare / EdTech / Manufacturing → nơi AI tạo giá trị lớn nhất ở Việt Nam.
4. Chuyển từ “code nhiều” sang “giải quyết vấn đề lớn”
   • Làm dự án end-to-end (từ requirement → design → implement → optimize cost)
   • Viết technical blog / chia sẻ case study thực tế
5. Các kỹ năng “bất tử” trong 3–5 năm tới
   • System design & architecture
   • Cloud-native (AWS/Azure/GCP)
   • MLOps / LLMOps
   • Security mindset
   • Soft skill: giao tiếp, dẫn dắt, ước lượng công việc

Kết luận: Không phải hết thời IT, mà hết thời “làm IT dễ”

Năm 2026 không phải năm ngành IT sụp đổ. Nó là năm chất lượng đánh bại số lượng, tư duy đánh bại kỹ thuật thô, người làm chủ AI đánh bại người sợ AI.

Nếu bạn chấp nhận thay đổi, học cách cộng sinh với AI thay vì cạnh tranh với nó, thì cơ hội vẫn rất lớn – thậm chí lớn hơn thời “boom” trước đây, vì giờ giá trị thực sự được trả cao hơn.

Còn nếu bạn vẫn muốn làm “thợ code” kiểu cũ → thì đúng là đang bước vào thời sinh tồn.

Bạn đang ở nhóm nào? Bạn đã bắt đầu thay đổi gì chưa? Hãy chia sẻ suy nghĩ ở phần bình luận nhé.

Cảm ơn bạn đã đọc. Chúc bạn không chỉ “sống sót” mà còn thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.

You need to login in order to like this post: click here